%d9%be%db%8c%da%86-%d8%ae%d9%88%d8%b1%d8%af%da%af%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa

سندرم تحریک بیش از حد تخمدان – OHSS

سندرم تحرک بیش از حد تخمدان ها بعد از تزریق داروهای هورمونی خارج رحمی(IVF )

اتفاق می افتد لقاح خارج رحم یا آی وی اف یکی از روش های درمان نازایی است که در محیط آزمایشگاهی صورت می گیرد .

تزریق داروهای هورمونی باروری (درملن نازایی ) رشد تخمک ها را در تخمدان ها تحریک می کند ولی اینکه بگوییم شما دقیقا به چه میزان دارو نیاز دارید مشکل است . مقادیر بیش از حد این هورمون ها در بدن شما منجر به بروز سندروم تحریک بیش از حد تخمدان ها میشود . که در این حالت تخمدان ها ورم میکند و درد میگیرند .

تعداد کمی از زنان دچار موارد شدید سندروم میشوند که باعث افزایش سریع وزن درد شکم ، استفراغ و تنگی نفس  میگردد.

مصرف داروهای خوراکی درمان کننده ناباروری مانند کلومیفن کمتر باعث بروز سندروم تحریکبیش از حد تخمدان ها میشوند . گاهی هم این سندرم خود بخود رخ می دهد و ربطی به درمان نازایی ندارد .

نشانه های این سندرم کدامند ؟

نشانه های سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها اغلب طی ده روز بعد از تزریق داروهای محرک تخمدان شروع میشود . علائم این سندرم از خفیف تا شدید متغییر است که به تدزیج بدتر میشود و یابهبود می یابند .

علائم سندرم خفیف تا متوسط

– درد خفیف تا متوسط شکمی که می رود و می آید

– نفخ شکم یا افزایش اندازه دور کمر

– حالت تهوع

– استفراغ

–  اسهال

– احساس درد و ناراحتی در ناحیه تخمدان ها

داروهای تزریقی درمان کننده نازایی بیشتر از قرص خوراکی آن کلومیفن باعث ایجاد سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها می شوند .

برخی از زنانی که داروهای درمان کننده نازایی را تزریق می کنند دچارنوع خفیفاین سندرم میشوند که بعد از حدود یک هفته برطرف می شود .

اما اکر خانمی بعد از تزریق این داروها ،علائم سندرم بدتر می شوند و چند روز تا چند هفته طول میکشد .

علائم سندرم شدید:

  • افزایش سریع وزن به عنوانئ مثال 2/3 کیلو گرم در یک روز و یا 4/5 کیلوگرم در 3 روز یا بیشتر
  • درد شدید شکمی
  • تهوع و استفراغ شدید و مداوم
  • کاهش دفع ادرار
  • ادرار تیره رنگ
  • تنگی نفس
  • سفتی یا بزرگی شکم
  • سرگیجه

مراجعه به پزشک

اگر در  حال درمان نازایی خود بودید ودچارعلائم سندرمتحریک بیش از حد تخمدان ها گشتید ، به پزشک خود ب گویید. حتی اگر دچارسندرم خفیف شوید، پزشک از  نظر افزایش وزن وبدترشدن    علائم  ،  شما را تحت نظر  می گیرد و معاینه می  کند.

اگر در طی درمان نازایی خود دچار مشکلات تنفسی و یادرد پاها شدید فورا به پزشک مراجعه کنید . این علائم میتواند نشان دهندهه وضعیت اورژانسی باشد که نیاز به مراقبتهای فوری پزشکی دارد .

راه های تشخیص

1-معاینه بدنی بیمار توسط پزشک : پزشک هر گونه افزایش وزن ،افزایش اندازه دور کمر و درد شکمی را در شما بررسی کرده و مینویسد .

2-سونوگرافی :اگر دچار سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها باشید،سونوگرافی نشان میدهد که تخمدان های شما بزرگ تر از حد طبیعی شده اند و کیست های بزرگ پر از مایعی دارند . طی درمان نازایی با داروها ،پزشک به طور منظم تخمدانهای شما را با سونوگرافی از طریق واژن برسی می کند

3-آزمایش خون :پزشک توسط نتایج برخی آزمایشات خون میتواند خون شما رابررسی کند و اینکه آیا عملکرد کلیه های شما در اثر این سندرم آسیب دیده است یا نه .

علل این سندرم کدامند ؟

علت دقیق این سندرم مشخص نشده است .اگر چه وجود مقادیر بالای هورمون HCG در خون نقش مهمی در این ارتباط دارد . هورمون   HCG   معمولا در طی بارداری در بدن زنان تولید میشود .رگ های خونی تخمدان ها واکنش غیر عادی به مقادیر بالای هورمون HCGنشان می دهند .و شروع به نشت مایعات می کنند .این مایعات باعث میشوند تخمدان ها ورم کنند و گاهی اوقات مقادیر زیاد مایعات به سمت شکم می رود . ظی درماننازایی ،هورمون HCG به عنوان یک داروی محرک تخمدان ها به زنان نازا تزریق میشود . و فولیکول کامل و بالغ تخمک خود را رها می کند سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها معمولا طی یک هفته از تزریق هورمون HCG بروز می کند .

اگر در طی درمان نازایی باردار شوید بدن شما در پاسخ به باردار شدن ،خودش نیز HCG تولید می کند و این سندرم بدتر میشود . داروهای تزریقی درمان کننده نازایی بیشتر از قرص خوراکب آن (کلومیفن )باعث ایجاد سندرم تحریک  میشود .

%d9%be%db%8c%da%86-%d8%ae%d9%88%d8%b1%d8%af%da%af%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa

عوارض

حدود یک تا دو درصد زنانی که تحت درمان های محرک تخمدان ها قرار میگیرند دچار نوع شدید این سندرم میشوند .موارد شدید این سندرم مرگبار است

عوارض سندرم تحریک بیش از تخمدان ها عبارتند از :

  • تجمع مایعات در شکم و گاهی اوقات در قفسه سینه
  • اختلالو عدم تعادل املاح بدن مثل سدیم،پتاسیم و غیره
  • لخته شدن خون در رگهت ی خون بزرگ و معمولا در پاها
  • نارسایی کلیه
  • پیچ خووردگی یک تخمدان
  • پاره شدن کیست در یک تخمدان که منجر به خونریزی خطرناک میشود
  • مشکلات تنفسی
  • عدم موفقیت بارداری به دلیل سقط جنین یا باردار نشدن در اثر عوارض سندرم
  • به ندرت مرگ

عواملی که خطر ابتلا به سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها را افزایش می دهند عبارتند از :

  • سندرم تخمدان پلی کیستیک
  • تعدادزیاد فولیکول ها در تخمدان ها
  • زنان جوان
  • وزن کم بدن
  • مقادیر بالای هورمون استرژن در بدن قبل از تزریق هورمون HCG
  • سردرد میگرنی
  • بارداری متعدد (چند بار باردار شدن ) سابقه ابتلا به این سندرم

البته در برخی موارد ، زنانی که هیچ نوع عامل خطری نداشته باشند دچتار این سندرم میشوند

                                           تهیه وتنظیم :خانم دکتر نیره خادم

15

ناباروری در زنان

اصولاً زوجینی که هیچ عاملی که مشخص کننده مشکلی در بارداری است، ندارند مثل نامنظمی قاعدگی، اعمال جراحی لگنی و یا مشکلات تناسلی همسرشان بایستی بعد از یک سال جهت بررسی علت عدم بارداری مراجعه کنند، ولی با توجه به نقش سن، خانم های بالاتر از 30-35 سال باید بعد از 6 ماه جهت بررسی مراجعه کنند. اصولاً خانم های اواخر 30 سالگی نصف خانم های اواخر 20 سالگی شانس باروری دارند.

از دیگر عواملی که در روش زندگی افراد وجود دارد و تأثیر روی قدرت باروری دارد می توان به وزن اشاره کرد. به طوری که زنان چاق ( اندکس توده بدنی BMI بالاتر از 35) دو برابر دیرتر و زنان کم وزن ( اندکس توده بدنی BMI کمتر از 16 ) 4 برابر دیرتر از افراد با وزن نرمال باردار می شوند.

images5

باروری در زنان

ارتباط سن با باروری و علت تغییرات آن

با افزایش سن زنان احتمال حاملگی کمتر و احتمال سقط افزایش می یابد. این امر به دلیل کاهش تعداد تخمک ها و همچنین کیفیت آن است. این اتفاق بیشتر در اواسط تا اواخر دهه چهارم زندگی ( 30 – 40 سالگی ) اتفاق می افتد. تغییر مهمی که در تخمک ها اتفاق می افتد اختلالات ژنتیکی است به نام آنوپلوئیدی ، به این معنی که کروموزوم های تخمک زیادتر یا کمتر از حالت عادی هستند. در موقع باروری هر تخمک باید 23 کروموزم داشته باشد و با لقاح با اسپرم که آن هم 23 کروموزوم دارد یک جنین با 46 کروموزوم در هر سلول تولید می شود. وقتی زنی مسن تر می شود تعداد تخمک هایی که زیادتر یا کمتر کروموزوم دارند بیشتر می شوند و وقتی لقاح صورت می گیرد، جنین با کروموزوم های بیشتر یا کمتر از عادی تولید می شود. بیشتر اینگونه جنین ها نمی توانند در رحم لانه گزینی کنند در نتیجه یا بارداری صورت نمی گیرد یا اگر لانه گزینی اتفاق افتاد اینگونه جنین ها توان ادامه حیات ندارند و سقط می شوند.

باروری به معنی توانایی تولید فرزند است. بیشترین احتمال باروری در ماه های اولیه قطع جلوگیری است و به تدریج پایین می آید. 80% زوجین در 6 ماه اول تلاش برای باروری موفق می شوند. شانس باروری در هر ماه در سه ماه اول بالاترین است. خانم های اواخر 20 سالگی دو برابر خانم های اواخر 30 سالگی شانس باروری دارند.

پنجره باروری  “Fentile Window”

بهترین تعریف برای محدوده زمانی که بیشترین شانس باروری است 6 روز قبل ازتخمک گذاری است چون احتمال حیات اسپرم و سپس تخمک ( اووسیت ) در این محدوده زمانی وجود دارد. ولی بیشترین احتمال وقتی است که در محدوده 3 روز مانده به تخمک گذاری مقاربت صورت گیرد.